En Pl
Strona główna | Tablica | Hyde Park | O stronie

The making of Michael Jackson's Dangerous PART ONE Praca nad albumem „Dangerous” Michaela Jacksona – część 1
Author: Mike Smallcombe() Autor: Mike Smallcombe()
Fragment książki Mike'a Smallcombe "Making Michael: Inside the Career of Michael Jackson", który autor umieścił 27.11.2016 roku na swoim blogu.
In January 1989, the Bad Tour ended with five concerts at the Memorial Sports Arena in Los Angeles. The tour grossed $125 million at the box office, of which Michael reportedly netted $40 million, making it the largest grossing tour in history. It also had the largest audience in history, with 4.4 million people attending the 123 shows.

That January Michael's manager, Frank DiLeo, confirmed that his client would be retiring from touring in order to fulfil his movie dreams. “It’s time to pursue this in earnest,” DiLeo said. “We have stacks and stacks of scripts and proposals. We’ll sort through them and see what’s right for Michael.” But Michael’s older brother Marlon didn’t buy it. “I think he’s going to tour again,” he said. “I mean, you say something like that and then three or four years pass and you get the urge again.”

After an exhausting 16 months on tour Michael spent some time at his new property, the Neverland Ranch, and evaluated the Bad campaign as a whole. The tour may have been a huge success, but Michael was disappointed with the commercial performance of the Bad album. His target was 100 million sales, yet by early 1989 Bad had ‘only’ sold one-fifth of that. The record label was ‘ecstatic’ when Bad shot past the 20 million mark, but Michael wasn’t – Thriller sold 15 million more copies in its first 18 months on sale.

Frank DiLeo said everybody did ‘the best’ they could. “We made the best album and the best videos we could, we don’t have anything to be ashamed of,” he said in January 1989. But for Michael it wasn’t enough – a month later, DiLeo was out of a job. Somebody had to take the blame. It is estimated as many as 45 million copies of Bad have been sold worldwide, placing it among the most successful of all time. But Michael wanted it to be the most successful. He also felt DiLeo had taken his wish to make his life ‘the greatest show on earth’ a little too far, with too many strange and false stories appearing in the press after 1985. As Michael was refusing to be interviewed during the Bad era, much of his PR came through DiLeo. Michael’s hair/ make-up artist, Karen Faye, claims Michael fired DiLeo because he was stealing from him. Faye says John Branca provided proof to Michael that his own manager was stealing ticket revenue money from the Bad Tour.

DiLeo himself claimed Michael was ‘talked into’ hiring another manager with a more established background in the movie industry, so he could fulfil his Hollywood dreams. By 1989, Michael was becoming more and more influenced by his business advisor, David Geffen. Michael looked up to Geffen, a hugely successful entertainment mogul, and listened to him carefully. At the end of the Bad Tour Michael also fired his accountant, Marshall Gelfrand, and replaced him with Richard Sherman, who worked for Geffen. DiLeo believed Michael’s decision to fire him wasn’t about the performance of the Bad album (or the stealing of money, at least not publicly), but one instigated by his key advisors.

In April 1989, the eighth and final video from the Bad album, ‘Liberian Girl’, was filmed, although Michael only makes a very brief appearance at the end. The video was designed so Michael’s celebrity friends, including Steven Spielberg, John Travolta, and David Copperfield, were shown waiting on the set to get ready to film, only to discover that Miichael was filming them all along. Michael’s short appearance shows him filming the set with a camera.

Former Epic marketing chief Larry Stessel believes Michael only made a cameo appearance because he got tired of making videos by the end of the Bad campaign. “I was talking to Walter Yetnikoff about it and he said, ‘You gotta get him in the video’,” Stessel recalls. “So I called up Michael and I said, ‘You gotta be in this video someplace…’ He goes, ‘OK I have an idea’, and he goes, ‘You got one take, you got 15 minutes’.”

When the single was released later that summer, it marked the end of the Bad campaign after two long years. Frank DiLeo estimates that between Thriller, Bad, the tour and sponsorship deals, Michael earned as much as $350 million. Now the hugely successful Bad campaign was over, it was time for Michael to ponder his next career move.

For his next project, Michael made the decision to dispense with the services of Quincy Jones, even though the three albums the pair recorded together had sold over 70 million copies to date.

One of the reasons Michael no longer wanted to work with Quincy was because he felt the producer was taking too much credit for his work. Walter Yetnikoff recalls Michael telling him he didn’t want Quincy to win any awards at the Grammys in 1984 for his role in producing Thriller. “People will think he’s the one who did it, not me,” Michael told Yetnikoff. Quincy believes that key members of Michael’s entourage were whispering in his ear telling him that he had been getting too much credit.

Quincy also felt Michael had lost faith in him and his knowledge of the market. “I remember when we were doing Bad I had [Run] DMC in the studio because I could see what was coming with hip-hop,” he said. “And [Michael] was telling Frank DiLeo, ‘I think Quincy’s losing it and doesn’t understand the market anymore. He doesn’t know that rap is dead’.” Michael was also said to be unhappy after Quincy gave him a tough time over the inclusion of ‘Smooth Criminal’ on Bad.

Most significantly, Michael wanted complete production freedom for his next project. On Bad Michael wasn’t always able to produce the way he wanted to, especially when it came to working with the Synclavier, because co-producer Quincy had his own methods. Future producer Brad Buxer said Michael wasn’t angry with his one-time mentor. “He has always had an admiration for him and an immense respect,” Buxer said. “But Michael wanted to control the creative process from A to Z. Simply put, he wanted to be his own boss. Michael was always very independent, and he also wanted to show that his success was not because of one man, namely Quincy.”

Making Bad was a stressful period for Michael; he was competing with himself in an attempt to make the album as successful as Thriller. John Branca attempted to take some pressure off by persuading him to release a two-disc greatest hits collection (with up to five new songs included) to follow Bad, rather than an album of entirely new material.

The collection was to be titled Decade 1979–1989 and completed by August 1989, in preparation for a November release. In addition to the new songs, the original plan was to include four tracks from Off the Wall (‘Don’t Stop ’Til You Get Enough’, ‘Rock With You’, ‘Off the Wall’ and ‘She’s Out of My Life’); seven from Thriller (‘Wanna Be Startin’ Somethin’’, ‘The Girl Is Mine’, ‘Thriller’, ‘Beat It’, ‘Billie Jean’, ‘Human Nature’ and ‘P.Y.T.’) and six from Bad (‘Bad’, ‘The Way You Make Me Feel’, ‘I Just Can’t Stop Loving You’, ‘Man in the Mirror’, ‘Dirty Diana’ and ‘Smooth Criminal’). ‘Someone In The Dark’ (from the 1982 E.T. storybook album), ‘State of Shock’ (the 1984 duet with Mick Jagger), The Jacksons song ‘This Place Hotel’, ‘Come Together’ (a Beatles cover recorded during the Bad sessions) and adult versions of two Jackson 5 classics, ‘I’ll Be There’ and ‘Never Can Say Goodbye’, were also set to be included.

With the Decade format in mind, Branca began renegotiating Michael’s contract with CBS Records. CBS was now under new ownership; the label was sold to the Japanese Sony Corporation for $2 billion in November 1987. The deal meant that artists contracted to CBS subsidiaries, in Michael’s case Epic Records, would see their music distributed by Sony. The company wouldn’t be renamed as Sony Music Entertainment until January 1991.

In the summer of 1989, after a few months of rest at Neverland, Michael returned to the studio to begin recording new material for Decade. With the ranch over 100 miles away, Michael would mostly stay at his secret three-storey condominium in Century City – which he called the ‘Hideout’ – whenever he was working in Los Angeles.

Now Quincy was out of the picture, Michael began working with Bill Bottrell and Matt Forger, just as he had done at the beginning of the Bad sessions in 1985. Inspired by seeing the world, Michael had been writing songs while spending time at his ranch after the Bad Tour. Forger said Michael returned from his tour with certain impressions. “His social commentary kicked up a notch or two,” he said. “Most of the early songs we worked on were more socially conscious. His consciousness of the planet was much more to the forefront.” The most prominent of these were later titled ‘They Don’t Care About Us’ and ‘Earth Song’. Michael and Forger began working on these tracks in Westlake’s Studio C on Santa Monica Boulevard in June 1989.

In addition to his engineering work, Forger was very much in charge of sound design. “Michael was getting me to get new sounds, all with different qualities, and there were some very unusual things,” Forger recalls. “One day, Michael said to me, ‘Hey Matt, my brother Tito collects old cars’. So we ended up using some of Tito’s old cars to make certain sounds. Michael loved metallic sounds, and sounds of nature. Another day, Michael had Billy [Bottrell] take a microphone to the back area of the studio, the loading area. They began smashing a metallic trashcan, and Michael had Billy record it. With Michael, you either had the sounds he wanted, or if not he would make you create those sounds. You never knew what sounds he would want.”

While Forger was based at Westlake, Bottrell worked over at Ocean Way Recording, a short distance across Hollywood on Sunset Boulevard. Bottrell had recently finished working with Madonna on her album Like a Prayer, mixing and also helping to produce the title track. During their sessions, Michael would hum melodies and grooves and then leave the studio while Bottrell developed these ideas with drum machines and samplers. But none of the ideas they worked on at Ocean Way would develop much further, and after a short period Bottrell joined Forger at Westlake, taking over Studio D while Forger remained in Studio C. The pair worked together in both rooms and also operated independently.

In July 1989, Bottrell brought in keyboardist Brad Buxer to join the team. Buxer had been in Stevie Wonder’s band for three years at that point and also worked with Smokey Robinson and The Temptations. “The first thing I remember is seeing Michael right in front of me in the studio wearing a black hat and looking like the ultimate star,” Buxer recalls. “I had been working with a lot of celebrity artists by this time, but what really blew me away was this was the first time I was truly star struck. I had a huge smile on my face and so did he. We hit it off immediately. This first session was for drum and percussion programming. Michael’s favourite colour was red and in the studio there was a bright red Linn 9000 drum machine. If a mistake was made in the session while we were programming I would look at him and he would look at me, and we would both laugh. We instantly took to each other.” It was the beginning of a close personal and working relationship that would continue for another 20 years.


As soon as Bottrell moved to Westlake, he and Buxer began working with Michael on a song called ‘Black or White’, which Michael wrote in early 1989 in his ‘Giving Tree’ overlooking the lake at Neverland. Climbing trees was always one of Michael’s favourite pastime activities and often sparked creativity. “My favourite thing is to climb trees, go all the way up to the top of a tree and I look down on the branches,” he explained. “Whenever I do that, it inspires me for music.”

The first thing Michael did was hum the main riff of ‘Black or White’ to Bottrell, without specifying what instrument it would be played on. Bottrell then grabbed a Kramer American guitar and played to Michael’s singing. Michael also sang the rhythm before Bottrell put down a simple drum loop and added percussion.

Once Michael had filled out some lyrical ideas (the theme is about racial harmony) he performed a scratch vocal, as well as some background vocals. Bottrell loved them and strove to keep them as they were. “Of course, it had to please him or he would have never let me get away with that,” he said. Unusually for Michael, the scratch vocal remained untouched and ended up being used on the final version. The total length of the song at this stage was around a minute and a half, and there were still two big gaps in the middle to fill. Production of ‘Black or White’ would continue at other studios in Los Angeles later on.

Bottrell was also asked to work on an idea Michael had previously started with Matt Forger, an environmental protest track which eventually became ‘Earth Song’. “I originally started that one with Michael, and then Bill continued working on it and developed it further, actually recording another version,” Forger said. “I don’t know if he used my version as a starting point or not. Sometimes Michael would work that way to get another person’s take on how they would interpret a song. But many of the elements were exactly the same as my version, so it seems he did at least hear it.”

Michael was on the Bad Tour in Vienna in June 1988 when he created the idea for ‘Earth Song in his hotel room. “It just suddenly dropped into my lap,” he recalled. “I was feeling so much pain and so much suffering of the plight of the Planet Earth. This [the song] is my chance to pretty much let people hear the voice of the planet.”

Michael originally envisaged the song in the format of a trilogy, starting with an orchestral piece, then the main song and finishing with a spoken poem, which was later released as ‘Planet Earth’. He wanted a particularly powerful bassline, so Bottrell brought in Guy Pratt, a British bassist who was touring with Pink Floyd. “I basically stole the bassline from ‘Bad’ because I figured Michael would like it, but wouldn’t know why,” Pratt admitted. Andraé Crouch, who had previously worked on ‘Man in the Mirror’, brought in his choir to sing on the song’s epic finale. “They came in with the most wonderful arrangement,” Bottrell said.

Bottrell remembers the very beginnings of another of his collaborations with Michael, a song which became the paranoid and despairing ‘Who Is It’. “‘Who Is It’ was Michael’s idea; he brought it to me, sang me parts and I produced them,” Bottrell recalls. “But I didn’t do as much arranging on this as the other songs.” Bottrell hired a soprano, Linda Harmon, to sing the main melody, which was recorded at his own studio in Pasadena, Los Angeles. ‘Monkey Business’ was another notable song the pair wrote together. “Michael talked like it [‘Monkey Business’] was purely fictional, a feeling, really, of poor southern country folk doing mischief to each other,” Bottrell explained.

In the fall of 1989, Michael and his team began working on another environmental awareness anthem, ‘Heal the World’, which was originally called ‘Feed the World’. Michael was inspired to write ‘Earth Song’ and ‘Heal the World’ because he was concerned about the plight of the planet and global warming. “I knew it was coming, but I wish they [the songs] would have gotten people’s interest sooner,” he said. “That’s what I was trying to do with ‘Earth Song’, ‘Heal the World’, ‘We Are the World’, writing those songs to open up people’s consciousness. I wish people would listen to every word.” Famed primatologist Dr Jane Goodall said Michael was also inspired by the endangerment of chimpanzees. Goodall said Michael asked her for tapes of animals in distress because ‘he wanted to be angry and cry’ as he wrote.

Michael created the lyrics and music for ‘Heal the World’ at the same time, which, like keeping his first ‘Black or White’ vocal, was another unusual way for him to work. “With ‘Heal the World’, it was just Michael and me at the piano and in that single two-hour session that song came into existence,” Brad Buxer said. “Billy [Bottrell] was in the control room recording the piano. Michael wrote the song and I executed it. The entire song was completed in that one session.”

As part of his sound design work, Matt Forger was asked to help create the song’s intro. Michael wanted a spontaneous intro involving a child speaking about the state of the planet, so Forger went out to record ‘children just being children’. After recording over a hundred youngsters, Forger interviewed Ashley Farell, the daughter of his wife’s friend. “I just began asking her questions about planet earth without coaching her, and she said these lines so sincerely,” Forger recalls. “It was totally spontaneous and innocent, but after I started editing it to take out some of the hesitation and stammering, Michael said he wanted to leave it as it was. It was exactly what he wanted.”

When Michael was once asked which three songs he would choose if he could only perform those for the rest of his life, ‘Heal the World’ made his list. “The point is that they’re [the three songs] very melodic and if they have a great important message that’s kinda immortal, that can relate to any time and space,” he explained.

Keyboardist Michael Boddicker, who performed on ‘Heal the World’, believes the song says a lot about Michael. “It really represented his innocence when it came to his creations,” he said.

After a few months of work at Westlake, producer/songwriter Bryan Loren, who was only 23 at the time, joined the team and worked in a third room at the studio. Michael liked Loren’s work in producing the 1987 Shanice album Discovery and invited him to join the sessions.

It was after songs such as ‘Black or White’ and ‘Heal the World’ were developed when Michael began entertaining the idea of recording a full album of new material, rather than a greatest hits package with only a handful of new songs. Michael was indecisive about the Decade project and unsure about which songs to include on it, and had already missed the August deadline for its completion. Yet no definite decision was made; Michael would keep creating and see how he felt later down the line.


In early November Michael received a visit at the studio from a long-time friend, Buz Kohan, who was trying to persuade him to perform at an allstar tribute to Sammy Davis Jr’s 60 years in show business. Kohan was co-producing and writing the show, which was being taped for broadcast on November 13 at the Shrine Auditorium in Los Angeles. Kohan was joined on his studio visit by the show’s executive producer, George Schlatter.

“George had promised the network four big stars to actually sell them the special and one of them was Michael,” Kohan said. “I don’t think we discussed what he would do that night we visited him at the studio, but Michael did commit to make every effort to appear and we would discuss what he was to do later. At the time, Michael was in extreme pain from the Pepsi commercial accident when his hair caught on fire.”

Kohan and Schlatter hadn’t realised just how much distress Michael was in. “He took us into a back bathroom at the studio and asked us to feel his head,” Kohan recalls. “He told me he was in constant pain and on painkillers. Because of this, he truly didn’t know whether he would be able to perform at all.”

Kohan went home and began thinking of the easiest, most gentle way of accommodating Michael’s needs and those of Sammy Davis and the show. “Suddenly this phrase popped into my head, ‘You Were There’,” Kohan said. “It applied so perfectly to Sammy and what he meant to so many young performers like Michael who were spared some of the pain and torment he went through to make things happen.”

You Were There’ was originally just a poem, but could easily be turned into a lyric if music were added. Shortly after, Kohan wrote Michael a letter to tell him about the piece he had written. “I told Michael, ‘If the words strike a resonant chord in you; if they express how you feel about Sammy, and if you think you would like to spend an hour with me putting a melody to it before the show then give me a call’. And I said to him, ‘If you feel you just want to say the words without actually singing them I can arrange to have some lovely underscore under your voice’. Knowing how busy he was, I took it upon myself to write a tune to it and make a song out of it.”

At around midnight the night before the show, Michael showed up at the Shrine Auditorium. Together with Kohan he went into the adjacent Shrine Exposition Hall, which was completely empty except for a grand piano and one light in the far corner. The producer, the arranger and a number of others involved in the show all stood outside – the arranger would have to do a chart by the next morning if Michael agreed to perform the song.

“So Michael sat on the piano bench next to me,” Kohan said. “He used to call me ‘Buzzie Wuzzie’. I played the song for him on the grand piano, and Michael said, ‘Buzzie that’s beautiful’. We sat there for a while and made some adjustments to the melody line and changed a few words and chords, but Michael still wasn’t sure if he would be able to learn the song, agree to the arrangement, set his lighting and feel physically up to performing it. So I said to Michael, ‘This man, whether you are aware of it or not, has done so much for you, and if you pass up this last chance to say thank you, you will never forgive yourself ’.”

Michael told Kohan he understood and that he would try, so at least the producers finally had a commitment of sorts. Everything then went into gear to prepare for the dress rehearsal, which by then was less than 12 hours away.

“I knew Michael…he was such a perfectionist, he would spend days and weeks honing a performance or a song,” Kohan said. “But here he was, going on stage before an audience of millions to perform a song he had never sung before, which had an orchestration he would hear for the first time on the afternoon of the show. It was so out of character for him, but to his everlasting credit, he set the wheels in motion and went home with a piano track I made on a small cassette recorder to learn the song.”

After rehearsing the song on the afternoon of the show, Michael went to his dressing room to rest and prepare. That evening he performed ‘You Were There’ for the first and only time, joining other stars such as Clint Eastwood, Mike Tyson, Whitney Houston, Frank Sinatra, Dean Martin and Stevie Wonder in honouring Davis. Michael’s tribute brought tears to Davis, who was battling throat cancer. After Michael finished performing, he walked over to his idol and hugged him warmly. “Michael was brilliant, simple, eloquent and so powerful,” Kohan said. “The connection was made, the debt was paid, and it was one of the most memorable moments in a night that was overflowing with exceptional performances.”


Between November 1989 and January 1990, Michael and the crew switched from Westlake to the Record One studio complex, located in Sherman Oaks in the San Fernando Valley. They had exclusive 24-hour access to the studio, costing an estimated $4,000 a day. Matt Forger said the move was made because of studio scheduling; at the time they required two studio rooms full time for a year, as Michael was entertaining the idea of recording a full album of new material rather than releasing Decade.

Bruce Swedien, who had recently finished working on Quincy Jones’s album Back on the Block and was now available for Michael, joined the production at Record One along with engineer Brad Sundberg. Swedien, who engineered Off the Wall, Thriller and Bad, was given a production role by Michael, alongside Bill Bottrell and Bryan Loren. Incidentally, Michael rejected the chance to contribute a song to Back on the Block. “I asked Michael to be on it,” Quincy said, “but he said he was afraid to do it because Walter Yetnikoff would be mad at him. But I think that if Michael had really wanted to be on the record, it would have been OK.”

Shortly after moving to Record One, Michael received a visit at the studio from American Football star Bo Jackson. “I remember that day,” Matt Forger said. “I was working in the Studio B control room and Michael brought Bo in to meet us. He was impressive to meet in person, so muscular; you could feel his athletic prowess. After a few pleasant words we continued with our work. Just another day in the studio, you didn’t know what might happen or who might drop by. It was great fun.”

Working at Record One at the time was a staff engineer called Rob Disner. “Michael didn’t say much to me at first, until one day he ran in screaming that there was a ‘vagabond’ sitting in the alley behind the studio,” Disner recalls. “I took a look, expecting Charlie Chaplin to pop out or something, but there was just some homeless guy sipping malt liquor out of a bag on the back steps.”

Meanwhile, in late 1989 Michael’s earnings figures were released by Forbes magazine. It is estimated that the Bad campaign, as well the income from his music catalogues, saw Michael earn over $225 million between 1987 and 1989, a figure which made him the highest-paid entertainer of all time.

As soon as the team moved to Record One and Bruce Swedien joined the production, many new song ideas were started. But by March 1990 Michael was still unsure about whether to go through with the Decade project – now due in the fall – or record a whole new album. “I’m not sure yet whether I’ll release a Greatest Hits album or a new album, it depends how I feel,” he told Adrian Grant, a journalist who visited him at the studio.

Over the course of the first half of 1990 progress on Michael’s new project was very slow, with the uncertainty surrounding its format a major factor. Michael was also going through personal difficulties. In April a close friend of his, Ryan White, died from AIDS complications at the age of 18. His grandmother Martha Bridges also died a month later, as did one of his idols, Sammy Davis Jr. On June 3, Michael was admitted to St. John’s Hospital in Los Angeles with chest pains, which his publicist Bob Jones said were likely to have been brought on by his struggles. Tests later traced the pains to inflammation of rib cage cartilage. Although Michael was released from hospital five days later, the illness kept him out of the studio for several weeks. Michael was also unhappy with his CBS contract, which John Branca had been renegotiating for many months.

By 1989 and 1990, Michael was becoming increasingly influenced by his close friend and business confidant, entertainment mogul David Geffen. After the Bad Tour he fired his accountant in favour of one who was working for Geffen, as well as his manager, Frank DiLeo. Michael finally hired a replacement for DiLeo in the summer of 1990. The new man, Sandy Gallin, who was brought in along with his management partner Jim Morey, was also a Geffen associate.

Gallin recalls the first time he spoke to Michael at Record One. “John Branca called me and took me to the studio, and we clicked right away,” Gallin said. “We had conversations about his music, and where he could go with selling records and touring. That night, we got talking about how big a star he could become, and he felt we were on the same wavelength. Michael knew how to seduce people better than anybody, and he just told me how much he liked me, and that I made him feel good in the meeting.” Michael played some of his new music to Gallin, who was blown away. “It was unbelievable, spectacular, and I got really turned on. He really was, at that time, at the top of his game.”

One thing the pair didn’t discuss was movies. “Our conversation was much more about Michael continuing to be the biggest record seller in the world,” Gallin said. “In his mind, he might have thought, ‘Sandy has produced many television shows and he’ll be able to get me into the movie business’. But we didn’t actually discuss that until later on.” Yet DiLeo believed it was the ‘promise’ of a movie career under Gallin’s stewardship that led to his own dismissal.

Advising Michael to replace DiLeo with Gallin was said to be part of Geffen’s wider agenda of avenging his enemy Walter Yetnikoff, the CBS president. The two were formerly close friends, but their relationship soured at the tail end of the eighties. They often fell out as Geffen headed his own rival record label, Geffen Records, but Yetnikoff started to take matters to another level.

“He was pissed at me for a couple of reasons,” Yetnikoff explained. “At Michael Jackson’s whining insistence, I told Geffen he couldn’t use a Michael track [the unreleased ‘Come Together’ from the Bad sessions] for the Days of Thunder soundtrack; and I kept circulating the story that I wanted David [who is openly gay] to show my girlfriend how to give superior blow jobs. In short, I showed him contempt at every turn.” Another bad move by Yetnikoff was making enemies of Geffen’s powerful attorney, Allen Grubman. Yetnikoff said he treated Grubman, who also represented many CBS artists, “like a schlemiel”.

Yetnikoff said an infuriated Geffen then went on a ‘power tear’ after selling his label to MCA Records in March 1990 for $550 million (although he would carry on running it until 1995). One way of wreaking havoc for Yetnikoff would be to turn his most prized asset, Michael Jackson, against him by making Michael want to leave the label, which would alarm its new Japanese executives. Although Michael always had a good relationship with Yetnikoff, he listened to Geffen carefully because he looked to him like a father and admired him as a hugely successful business magnate.

Geffen discussed with Michael his relationship with CBS, convincing him that the label was making more money on his albums and videos than he was making himself. Geffen said one of the reasons he didn’t have the best recording contract possible was because John Branca had a close relationship with Yetnikoff, much like Frank DiLeo did. “Rightly or wrongly, Michael was apparently unhappy – or at least concerned – with the way Branca was handling the renegotiation,” a ‘top level executive’ told the Los Angeles Times. “He seemed to feel he needed someone who wasn’t so closely associated with CBS as Branca.” Michael was also beginning to grow anxious over Branca’s representation of other artists, such as The Rolling Stones.

Geffen’s supposed plan worked, as Michael was so annoyed that he began to think about leaving CBS altogether, with Geffen/MCA Records a possible destination. But Michael was unable to simply walk away because he still legally owed CBS four more albums, and the label would be able to sue for damages if he reneged on his contract.

Michael told CBS he wouldn’t be delivering his new album until his contract was improved, and felt the solution was to fire Branca and hire a new attorney to secure a better deal. Convinced it was the right decision, Michael dismissed Branca in the summer of 1990 after ten hugely successful years of working together. Much to Yetnikoff’s dismay, Michael replaced him with a three man team including Bert Fields for litigation, and for negotiating his new record deal…Allen Grubman.

Grubman began putting together a contract which Yetnikoff considered to be ‘outrageous’, but Michael refused to deliver his album until the label agreed to it. Word got back to the Japanese executives that Michael was unhappy, with Yetnikoff the reason. For Yetnikoff, the writing was on the wall. Michael had transferred his loyalty to Geffen, and with Yetnikoff’s relationship with other CBS artists – including Bruce Springsteen – also souring, his position as CBS president looked extremely vulnerable. Having lost the support of his key artists, and with his eccentric behaviour also worrying the executives, Yetnikoff was fired in September 1990 after 15 years in charge. He was replaced by his understudy, Tommy Mottola.

Yetnikoff believes it was Geffen who influenced Michael to fire DiLeo and Branca, two of Yetnikoff’s close allies, and replace them with his own associates, in an attempt to turn Michael against him. One of Michael’s new attorneys, Bert Fields, admits it was Geffen who brought him and Michael together. Perhaps tellingly, Branca’s law partner Kenneth Ziffren also severed his ties with Geffen and his company in the wake of Branca’s dismissal. Geffen, however, said Michael made the decisions with his own best interests at heart. “Michael changed lawyers because he wanted to,” he said. “He felt John Branca was too close to Walter.” He also denied being behind a coup to get Yetnikoff fired. “People want to make me out as having more to do with all of this than I had,” Geffen said. “He shot himself in the head. None of us had anything to do with it.”


In the summer of 1990, Michael finally decided to shelve the Decade project in favour of an album of new material, due to an avalanche of song ideas. “Michael simply wasn’t interested in old material, he wanted to keep creating,” Matt Forger said. “We just had too many new ideas.” David Geffen was also said to have influenced the decision. The album was pencilled in for a January 1991 release.

Once he recovered from his illness, Michael resumed work in the studio. After starting work on ‘Black or White’, ‘Earth Song’, ‘Who Is It’ and ‘Monkey Business’ at Westlake, Michael and Bill Bottrell developed more song ideas at Record One. Bottrell offered Michael something the other producers didn’t. “I was the influence that he [Michael] otherwise didn’t have,” Bottrell said. “I was the rock guy and also the country guy, which nobody else was.”

With ‘Beat It’ and ‘Dirty Diana’ featuring on the last two albums, Michael wanted to write another song with ‘a rock edge to it’. The idea for ‘Give In to Me’, a hard rock ballad, came when Bottrell played a tune on his guitar in the studio one day. Michael loved what he was hearing and added a melody, before the two performed a live take together with Bottrell on guitar and Michael singing.

Michael added lyrics, and Guns ’N’ Roses guitarist Slash was invited to perform on the song as a special guest. “He [Michael] sent me a tape of the song that had no guitars other than some of the slow picking,” Slash recalls. “I called him and sang over the phone what I wanted to do. I basically went in [to the studio] and started to play it – that was it. It was really spontaneous in that way. Michael just wanted whatever was in my style. He just wanted me to do that. No pressure. He was really in sync with me.”

‘Give In to Me’ was originally drafted as a dance track rather than hard rock, with a drum beat programmed to play while Michael sang and Bottrell played the electric guitar. The song evolved and ended up as a rock track, but Bottrell regrets changing it from its original concept. “We took that song too far,” he said. “It was me who got insecure and started layering things. Eventually, he [Michael] had Slash come in and add loads of guitars, and the song was transformed; not for the better, in my view. And that had nothing to do with Slash, but by virtue of the production that went into it.”

It was at Record One where Michael and Bottrell also filled in the two large gaps that still existed in the middle of ‘Black or White’. Michael had the idea for a heavy guitar section, and Bottrell suggested they insert a rap.

Michael sang the riff to the heavy guitar section to Bottrell, who then hired his friend Tim Pierce, as he couldn’t play that kind of guitar. “Tim laid down some beautiful tracks with a Les Paul and a big Marshall, playing the chords that Michael had hummed to me – that’s a pretty unusual approach,” Bottrell said. “People will hire a guitar player and say ‘Well, here’s the chord. I want it to sound kinda like this’, and the guitarist will have to come up with the part. However, Michael hums every rhythm and note or chord, and he can do that so well. He describes the sound that the record will have by singing it to you… and we’re talking about heavy metal guitars here!”

Pierce recorded his parts for ‘Black or White’ at Record One in one day, and also played on ‘Give In to Me’. “Firstly we did the bridge for ‘Black or White’, and Michael was present for that,” Pierce recalls. “He wanted a heavy metal guitar part and that’s what I brought in. After we finished that part, I then did my part on ‘Give In to Me’. It was just Bill and me… Michael had gone by then. Michael was really sweet, nice, and looked me in the eye whenever we spoke. I liked that. He looked good as well, like a real superstar. He was definitely a fourteen-year-old wrapped in a thirtyyear-old body.”

The rap for ‘Black or White’ was now the only section left to record. “All the time I kept telling Michael that we had to have a rap, and he brought in rappers like LL Cool J who were performing on other songs,” Bottrell said. “Somehow, I didn’t have access to them for ‘Black or White’, and it was getting later and later and I wanted the song to be done. So, one day I wrote the rap – I woke up in the morning and, before my first cup of coffee, I began writing down what I was hearing, because the song had been in my head for about eight months by that time and it was an obsession to try and fill that last gap.”

Although Bottrell wasn’t a fan of white rap, he performed it himself and played it for Michael the next day. “He went ‘Ohhh, I love it Bill, I love it. That should be the one’. I kept saying ‘No, we’ve got to get a real rapper’, but as soon as he heard my performance he was committed to it and wouldn’t consider using anybody else. I was OK with it. I couldn’t really tell if it sounded good, but after the record came out I did get the impression that people accepted it as a viable rap.” In the credits, the rapper is named LTB. “LTB stood for ‘MC Leave It to Beaver’, an obvious reference to my cultural heritage,” Bottrell explained. “Lesson learned – never joke around with credits.”

Matt Forger helped to design the ‘Black or White’ intro, with Slash playing guitar and Bottrell playing the dad. A young actor named Andres McKenzie was brought in to play the son. Many believed it was the voice of Home Alone star Macaulay Culkin, although he wasn’t involved until the video shoot.

Michael wasn’t present for the recording session, much to Slash’s disappointment. Bottrell himself was frustrated that the credits portrayed Slash as playing the main guitar section throughout the song. Slash only played the ‘intro’ section, whereas Bottrell played the whole song. “I was frustrated by the printed credits on the album for ‘Black or White’,” Bottrell admitted. “Because of the way it worked grammatically, most people thought Slash played guitar on the song. Bad luck for my legacy.”

By the fall of 1990, Michael had also come up with an idea for the music track Bottrell originally crafted from ‘Streetwalker’ two years earlier. The track Bottrell made had no title, melody or lyrics, but Michael listened to it many times, and one day a melody came to him.

The song, about a predatory lover, would be called ‘Dangerous’. Seconds before Michael was about to record vocals for a demo in the studio, he attempted to move a makeshift recording booth wall behind him, but the legs became unstable and the wall fell straight on his head. “All the lights were off, and right before I started singing – I think it was seven feet tall – this huge wall fell on my head, and it made a loud banging sound,” Michael recalled. “It hurt, but I didn’t realise how much it hurt me till the next day, and I was kinda dizzy. But it’s pretty much on tape, if you played the demo of us working on ‘Dangerous’, it was even recorded.”

After the incident, Michael continued to record for over an hour. When the session finished engineer Brad Sundberg called a doctor, who advised him Michael should be assessed for concussion, so Sundberg took him to hospital.

Although Bottrell would continue to tweak the song over the coming months, Michael still wasn’t fully satisfied with it.

Over the course of 1990, Michael also worked with Bruce Swedien on a number of new songs. The majority of these were written by Michael and co-produced by Swedien. The pair brought in former ‘A-Team’ musicians Michael Boddicker, David Paich, Steve Porcaro, Greg Phillinganes, Paulinho Da Costa and Jerry Hey to play on the tracks, and newcomer Brad Buxer also contributed heavily.

The idea for ‘Jam’ – which was originally called ‘Time Marches On’ – came from Swedien and his writing partner Rene Moore, a Los Angeles musician. “In the late eighties, we began experimenting with extremely high-energy drum and rhythm tracks,” Swedien said. “We worked on one of these ideas to use on Rene’s solo album for Motown Records.” Swedien even used sleigh bells from his grandfather’s farm in Minnesota as a rhythm element. “After a while we realised that we had a toe-hold on a genuinely killer groove, and the song was really beginning to shape up. We were working in Rene’s home studio and one afternoon we both looked at each other and said, ‘Wow! This is really great, maybe we had better play this one for Michael’. The next day Rene came with me to the studio, I asked Michael if we could play a track for him, and he said ‘Absolutely, call me when you’re ready’.”

A couple of hours later, they entered the studio. “Michael came into the control room with his pal, Emmanuel Lewis,” Swedien recalls. “I played the track really loud and Emmanuel and Michael danced all over the control room, he absolutely loved the concept.”

Another track Swedien co-produced was called ‘Gone Too Soon’. In April 1990, Michael’s close friend Ryan White died from complications from AIDS. Michael had previously discussed this friendship with another close friend, Buz Kohan, and confided that he wanted to do some kind of special tribute to White to honour his life.

Upon hearing of White’s death Kohan had his friend, archivist and videographer Paul Seurrat, put footage of Michael and White onto a video cassette, with Dionne Warwick’s rendition of ‘Gone Too Soon’, a song written by Kohan and Larry Grossman, playing over the footage. “Paul owed me a favour, as I had introduced him to Michael years before and he became his ‘go-to-guy’ for gathering footage for projects, keeping records of Michael’s appearances on TV and in general becoming the ‘keeper of the files’ for his personal footage as well,” Kohan said.

‘Gone Too Soon’ was a song Kohan and Grossman had written for a TV special in 1983 called ‘Here’s Television Entertainment’, a special honouring variety TV performers from the past. Dionne Warwick sang it on the show as a tribute to those who had passed on, and after Michael saw the show, he immediately called Kohan. “He told me he loved the show, especially the song ‘Gone Too Soon’ and that someday he was going to record it,” Kohan recalls. “I thanked him but having been there before with Michael, I didn’t put much stock in the idea that he ever would.”

Fast forward to 1990, and Michael called Kohan once more after receiving the tape from Seurrat. “He said he watched the video, that he loved it, and that ‘Gone Too Soon’ was going to be his tribute to Ryan,” Kohan said. “The only thing was, he said he never does cover records, so he asked me if anyone else had ever recorded the song. I told him that when Dionne Warwick sang that song back in 1983, she said, ‘I love it, I want to record it’. But she never did. Other performers, including Patti LaBelle and Donna Summer, also sang it at charity events and said they definitely wanted to record it, but also never did.”

Kohan told him that no one had ever recorded it, and that his people have a word, ‘bashert’. “That word, it means, ‘It was meant to be’,” Kohan said. “I told him, ‘Michael, this song has been waiting for you, it was meant for you’, and he agreed. I had written other songs for and with Michael that never made the final cut, so I was leery when he said it would be on the album he was preparing. He knew I had been disappointed before, and assured me it would be on the album, as promised.”

Other tracks Swedien co-produced include the epic ‘Will You Be There’, which is another song Michael wrote in his ‘Giving Tree’ at Neverland, and ‘Keep the Faith’, which is about overcoming barriers. At the very end of ‘Will You Be there’, which is nearly eight minutes long, Michael performs a spoken part with words that would later take on a much deeper meaning than when he originally wrote them. ‘Keep the Faith’ was written by the ‘Man in the Mirror’ songwriting team of Glen Ballard and Siedah Garrett. Garrett said Michael received a songwriting credit on ‘Keep the Faith’ as he made changes that became an ‘integral part’ of the finished product. “It seemed only fair to include him as a writer on the song,” she said.

When young producer Bryan Loren began working with Michael, he hoped to return to the ‘organic’ feeling of Off the Wall and Thriller. The pair recorded more than 20 songs together, including ‘Men in Black’, ‘Superfly Sister’, ‘Verdict’, ‘Call it Off’, ‘Truth on Youth’, ‘Stay’, ‘Fever’, ‘Serious Effect’, ‘To Satisfy You’, ‘Work That Body’, ‘She Got It’ and ‘Seven Digits’. “Sadly, many of these we never finished,” Loren said. “But when we did do vocals, beyond his lead work it was always a pleasure to listen to this man lay background harmonies. His voice was truly unique. Really pure tone, and great intonation.”

The pair also created ‘Do the Bartman’ for the album The Simpsons Sing the Blues, released in December 1990 on Geffen Records after David Geffen had the idea to record an album based on the hit animated sitcom. Loren wrote the song, while Michael came up with the title. The vocal was performed by Bart Simpson’s voice actor Nancy Cartwright and went to number one in the United Kingdom, although it was never released in the United States.

Michael and Loren spent much time together outside of the studio; the producer was a regular visitor to both Neverland and Michael’s Hideout in Century City. “I remember once being on the 101 freeway coming from the Hideout on the way to the studio in my car, with Michael in my passenger seat,” Loren recalls. “At some point, a man driving on the passenger side of my car looks in the window at Mike, curly hair and fedora in tow. Does a double-take and shrugs his shoulders as if to say ‘Nah, couldn’t be’. Now that was funny.”

Loren also remembers the fun times in the studio. “I still have the fedora I took off his head while he was annoyingly poking at a plate of food I was eating at the studio one day, making him recoil because he had ‘hat-hair’.”

By late 1990, Michael had been working on new music for 18 months, but he still wasn’t satisfied with the sound of some of the material. To complement the best of what he had recorded so far, he was looking for something more contemporary and modern, something with ‘fire’ and a ‘driving snare’. As Bruce Swedien put it, Michael’s desire was to “present something very street that the young people will be able to identify with.” Michael identified another young producer, Teddy Riley, as the man who would be able to bring that sound to the project.
W styczniu 1989 roku, pięcioma koncertami w Memorial Sports Arena w Los Angeles zakończyła się światowa trasa koncertowa Bad Tour. Całkowity dochód z trasy wyniósł 125 milionów dolarów - z czego Michael podobno zarobił 40 milionów dolarów - co uczyniło z niej najbardziej dochodową trasę koncertową w historii. Miała także największą publiczność w historii tras, z udziałem 4,4 miliona osób uczestniczących w 123 koncertach.

Tego stycznia, menedżer Michaela, Frank DiLeo, potwierdził, że jego klient będzie się wycofywał z koncertowania, żeby spełnić swoje marzenia filmowe. "Nadszedł czas, żeby realizować to na serio", powiedział DiLeo. "Mamy całe stosy scenariuszy i projektów. Przejrzymy je i zobaczymy, co jest odpowiednie dla Michaela". Jednak starszy brat Michaela, Marlon, nie kupił tego. "Myślę, że znowu ruszy w trasę" - powiedział. "Chodzi mi o to, że mówisz coś takiego, a potem mijają trzy lub cztery lata, a ty znowu masz na to ochotę".

Po wyczerpujących 16 miesiącach w trasie, Michael spędził trochę czasu w swojej nowej posiadłości, Neverland Ranch i ocenił kampanię ‘Bad’ jako całość.Trasa mogła być wielkim sukcesem, ale Michael był rozczarowany handlową wydajnością albumu „Bad”.Jego celem było sprzedanie 100 milionów egzemplarzy, ale początkiem 1989 roku, całkowita sprzedaż płyty przekroczyła "tylko" jedną piątą tej ilości. Wytwórnia płytowa była "zachwycona", gdy sprzedaż albumu „Bad” przekroczyła granicę 20 milionów egzemplarzy, ale Michael nie był – „Thriller” sprzedał się w ilości 15 milionów egzemplarzy w ciągu pierwszych 18 miesięcy sprzedaży.

Frank DiLeo powiedział, że wszyscy robili wszystko, co w ich mocy. "Nagraliśmy najlepszy album i nakręciliśmy najlepsze filmy, jakie mogliśmy, nie mamy się czego wstydzić", powiedział w styczniu 1989 roku. Jednak Michaelowi to nie wystarczyło - miesiąc później DiLeo stracił pracę. Ktoś musiał wziąć na siebie winę. Szacuje się, że na całym świecie sprzedano 45 milionów kopii albumu „Bad”, co czyni go jednym z najbardziej udanych albumów wszech czasów. Michael chciał jednak, żeby to był największy sukces. Czuł także, że DiLeo posunął się trochę za daleko z jego życzeniem, żeby uczynić jego życie "największym show na ziemi", ze zbyt wieloma dziwnymi i fałszywymi historiami pojawiającymi się w prasie po 1985 roku. Jako że Michael odmawiał udzielania wywiadów w czasach ery ‘Bad’, jego wizerunek publiczny w dużej mierze był kształtowany przez DiLeo. Wizażystka Michaela, Karen Faye, twierdzi, że Michael zwolnił DiLeo, ponieważ ten go okradał. Faye mówi, że John Branca dostarczył Michaelowi dowód na to, że jego własny menadżer kradł pieniądze z biletów na trasie Bad Tour.

Sam DiLeo twierdził, że Michael został "nakłoniony" do zatrudnienia innego menadżera z bardziej ugruntowanym doświadczeniem w branży filmowej, żeby mógł spełnić swoje hollywoodzkie marzenia. W 1989 roku Michael coraz bardziej ulegał wpływowi swojego doradcy biznesowego Davida Geffena. Michael podziwiał Geffena, bogatego i ważnego biznesmena, odnoszącego sukcesy w rozrywce i słuchał go uważnie. Pod koniec Bad Tour, Michael zwolnił również swojego księgowego, Marshalla Gelfranda i zastąpił go Richardem Shermanem, który pracował dla Geffena. DiLeo uważał, że decyzja Michaela, by go zwolnić, nie była związana ze sprzedażą albumu „Bad” (lub kradzieżą pieniędzy, przynajmniej nie publicznie), ale została zainspirowana przez jego kluczowych doradców.

W kwietniu 1989 roku nakręcono ósmy i ostatni teledysk do piosenki "Liberian Girl" z albumu „Bad”, ale Michael pojawił się tylko na krótko na końcu filmu. Teledysk został zaprojektowany w taki sposób, żeby pokazać przyjaciół Michaela - gwiazdy takie, jak Steven Spielberg, John Travolta i David Copperfield - czekających w gotowości na planie filmowym tylko po to, aby odkryć, że Michael filmował ich przez cały czas. Krótka migawka z pojawienia się Michaela pokazuje go siedzącego za kamerą.

Były szef marketingu Epic, Larry Stessel, uważa, że Michael pojawił się tylko epizodycznie, ponieważ zmęczył się robieniem filmów w czasie trwania kampanii ‘Bad’. "Rozmawiałem o tym z Walterem Yetnikoffem, a on powiedział: ‘Musisz go umieścić w filmie’”, wspomina Stessel. "Zadzwoniłem więc do Michaela i powiedziałem: ‘Musisz być gdzieś w tym wideo ...’ On na to: ’W porządku, mam pomysł’ i mówi: ‘Masz jedno ujęcie, masz 15 minut’".

Kiedy późnym latem singiel został wydany, oznaczało to koniec, po dwóch długich latach, kampanii ‘Bad’. Frank DiLeo szacuje, że od czasów „Thrillera”, przez „Bad”, trasę koncertową i sponsoring, Michael zarobił razem aż 350 milionów dolarów. Teraz, kiedy bardzo udana kampania ‘Bad’ dobiegła końca, nadszedł czas, żeby Michael zastanowił się nad kolejnym krokiem w karierze.

Przy kolejnym projekcie Michael podjął decyzję o rezygnacji z usług Quincy'ego Jonesa, mimo że trzy albumy, które razem nagrali, sprzedały się w ponad 70 milionach egzemplarzy.

Jednym z powodów, dla których Michael nie chciał już pracować z Quincym było to, że czuł, iż producent przypisywał sobie zbyt wiele zasług za jego pracę. Walter Yetnikoff wspomina, jak Michael powiedział mu, że nie chciał, żeby Quincy dostał jakąkolwiek nagrodę Grammy w 1984 roku za swój udział w produkcji ‘Thrillera’. „Ludzie będą myśleć, że to on go zrobił, nie ja”, powiedział Michael Yetnikoffowi. Quincy uważa, że kluczowi członkowie otoczenia Michaela szeptali mu do ucha, przekonując go, że dostąpił [Quincy ] już zbyt wielu zaszczytów.

Quincy czuł także, że Michael stracił wiarę w niego i jego znajomość rynku. "Pamiętam, kiedy nagrywaliśmy ‘Bad’, miałem w studiu [Run] DMC, ponieważ widziałem, co przychodzi z hip-hopem", powiedział. "A [Michael] powiedział Frankowi DiLeo: ‘Myślę, że Quincy przegrywa i nie zna się już na rynku. Nie wie, że rap jest martwy’”. Michael był też niezadowolony po tym, jak Quincy dał mu rygorystycznie określony czas na dodanie piosenki "Smooth Criminal" na 'Bad’.

Co najważniejsze, Michael chciał mieć pełną swobodę produkcyjną przy następnym projekcie. W przypadku 'Bad’, Michael nie zawsze mógł produkować tak, jak chciał, szczególnie gdy zaczął pracować z synclavierem, ponieważ współproducent Quincy miał własne metody. Przyszły producent, Brad Buxer powiedział, że Michael nie był zły na swojego dawnego mentora. „Zawsze go podziwiał i darzył ogromnym szacunkiem”, powiedział Buxer. "Ale Michael chciał kontrolować proces twórczy od A do Z. Mówiąc prosto, chciał być swoim szefem. Michael zawsze był bardzo niezależny, chciał także pokazać, że swojego sukcesu nie zawdzięcza tylko jednemu człowiekowi, którym jest Quincy".

Praca nad albumem „Bad” to był stresujący okres dla Michaela, rywalizował z samym sobą, starając się zrobić album tak udany, jak „Thriller”. John Branca próbował go trochę uwolnić od presji przekonując do wydania dwupłytowego albumu z największymi przebojami (z maksymalnie pięcioma nowymi utworami), będącego następcą „Bad”, zamiast albumu z zupełnie nowym materiałem.

Kolekcja miała być zatytułowana "Dekada 1979-1989" i uzupełniona do sierpnia 1989 roku, w ramach przygotowań do listopadowego wydania. Oprócz nowych piosenek, oryginalny plan uwzględniał cztery utwory z płyty „Off the Wall” (‘Don’t Stop ’Til You Get Enough’, ‘Rock With You’, ‘Off the Wall’ i ‘She’s Out of My Life’), siedem z „Thrillera” (‘Wanna Be Startin’ Somethin", ‘The Girl Is Mine’, ‘Thriller’, ‘Beat It’, ‘Billie Jean’, ‘Human Nature’ i ‘PYT’) i sześć z „Bad” (‘Bad’, ‘The Way You Make Me Feel’, ‘I Just Can’t Stop Loving You’, ‘Man in the Mirror’, ‘Dirty Diana’ i ‘Smooth Criminal’). Uwzględnione zostały również piosenki "Someone In The Dark" (album E.T. z 1982 roku), "State of Shock" (duet z 1984 roku z Mickiem Jaggerem), "This Place Hotel" The Jacksons, "Come Together" (cover The Beatles nagrany podczas sesji do ‘Bad’) i dorosłe wersje dwóch klasyków Jackson 5, "I'll Be There" i "Never Can Say Goodbye".

Mając na uwadze format ‘Dekady’, Branca zaczął renegocjować kontrakt Michaela z CBS Records. CBS była teraz pod nowym zarządem, w listopadzie 1987 roku, wytwórnia została sprzedana japońskiej firmie Sony Corporation za 2 miliardy dolarów. Oznaczało to, że muzyka artystów, którzy mieli podpisany kontrakt z filiami CBS, w przypadku Michaela z Epic Records, była rozprowadzana przez firmę Sony. Od stycznia 1991 roku, firma zostanie przemianowana na Sony Music Entertainment.

W lecie 1989 roku, po kilku miesiącach odpoczynku w Neverland, Michael wrócił do studia, żeby rozpocząć nagrywanie nowego materiału na ‘Dekadę’. Ponad 100 km od rancza, Michael zatrzymywał się głównie w swoim sekretnym, trzypiętrowym apartamentowcu w Century City - który nazywał "kryjówką" - za każdym razem, gdy pracował w Los Angeles.

Teraz, gdy Quincy zniknął z horyzontu, Michael zaczął pracować z Billem Bottrellem i Mattem Forgerem, tak jak to zrobił na początku sesji do „Bad” w 1985 roku. Zainspirowany tym, co widział na świecie, podczas pobytu na swoim ranczo po trasie Bad Tour, Michael pisał piosenki. Forger powiedział, że Michael wrócił z trasy koncertowej z określonymi wrażeniami. "Jego świadomość społeczna znacznie wzrosła", powiedział. "Większość wczesnych piosenek, nad którymi pracowaliśmy, miała bardziej społeczny wydźwięk. Jego świadomość planety była o wiele większa, wysuwała się na czoło”. Najważniejsze z tych utworów zostały później zatytułowane „They Don’t Care About Us” i „Earth Song”. Michael i Forger zaczęli pracować nad tymi utworami w Westlake's Studio C na Santa Monica Boulevard, w czerwcu 1989 roku.

Oprócz swojej pracy inżynierskiej, Forger był odpowiedzialny za projektowanie dźwięku. "Michael poprosił mnie, żebym się postarał o nowe brzmienia, z najróżniejszymi cechami i było kilka nietypowych rzeczy”, wspomina Forger. „Pewnego dnia Michael powiedział mi: ‘Hej, Matt, mój brat Tito kolekcjonuje stare samochody’. Skończyło się więc na wykorzystaniu kilku starych samochodów Tito, do stworzenia pewnych dźwięków. Michael kochał metaliczne dźwięki i odgłosy natury. Innego dnia, Michael polecił Billy'emu [Bottrellowi] wziąć mikrofon na zaplecze studia, do strefy załadunku. Zaczęli rozbijać metalowy kosz na śmieci, a Michael kazał Billy’emu to nagrywać. Z Michaelem, albo masz dźwięki, jakie chciał, albo, jeśli nie masz, to sprawi, że stworzysz te dźwięki. Nigdy nie było wiadomo, jakie będzie chciał brzmienia”.

Podczas gdy Forger pracował w Westlake, Bottrell pracował niedaleko, w Ocean Way Recording, na Sunset Boulevard. Niedawno Bottrell zakończył pracę z Madonną nad jej albumem „Like a Prayer”, miksując i pomagając w tworzeniu tytułowego utworu. Podczas ich sesji, Michael nucił melodie i rytmy, a potem opuszczał studio, a Bottrell opracowywał te pomysły za pomocą automatów perkusyjnych i samplerów. Jednak żaden z pomysłów, nad którymi pracowali w Ocean Way, nie rozwinął się znacząco i po krótkim okresie Bottrell dołączył do Forgera w Westlake, przejmując Studio D, podczas gdy Forger pozostał w Studio C. Pracowali razem w obu pomieszczeniach, działali też niezależnie.

W lipcu 1989 roku Bottrell wprowadził do zespołu klawiszowca, Brada Buxera. Buxer przez trzy lata był w zespole Stevie’go Wondera, pracował także ze Smokey’em Robinsonem i The Temptations. "Pierwsze, co pamiętam, to widok Michaela tuż przede mną w studiu, ubranego w czarny kapelusz i wyglądającego jak największa gwiazda", wspomina Buxer. "Do tej pory współpracowałem z wieloma artystami-celebrytami, ale tym, co mnie naprawdę uderzyło, było to, że pierwszy raz zetknąłem się z prawdziwą gwiazdą. Miałem szeroki uśmiech na twarzy i on też. Natychmiast nawiązaliśmy kontakt. Ta pierwsza sesja dotyczyła programowania bębnów i perkusji. Ulubionym kolorem Michaela był czerwony, a w studiu był jasnoczerwony automat perkusyjny Linn 9000. Jeśli powstał błąd podczas sesji, kiedy programowaliśmy, ja patrzyłem na niego, a on na mnie i obaj się śmialiśmy. Od razu nadawaliśmy na tych samych falach”. To był początek bliskiej relacji osobistej i zawodowej, która będzie trwać przez kolejne 20 lat.


Jak tylko Bottrell przeniósł się do Westlake, on i Buxer zaczęli pracować z Michaelem nad piosenką "Black or White", którą Michael napisał na początku 1989 roku na swoim "Giving Tree" [Drzewo Dawania] z widokiem na jezioro w Neverland. Wspinaczka na drzewa była zawsze jedną z ulubionych rozrywek Michaela i często wywoływała kreatywność. "Coś, co bardzo lubię, to wspinać się po drzewach, dochodzić na sam szczyt drzewa i patrzeć w dół przez gałęzie", wyjaśnił. "Ilekroć to robię, inspiruje mnie to do tworzenia muzyki".

Pierwszą rzeczą, jaką zrobił Michael, było zanucenie Bottrellowi głównego riffu "Black or Withe", bez określania, na jakim instrumencie będzie on grany. Później Bottrell chwycił amerykańską gitarę Kramera i grał przy śpiewie Michaela. Michael zaśpiewał też rytm, zanim Bottrell zapisał proste sample bębna i dodał perkusję.

Kiedy Michael stworzył jakiś zarys tekstu (temat dotyczy harmonii rasowej), nagrał zaimprowizowany wokal, a także kilka chórków. Bottrell je uwielbiał i starał się zachować je takimi, jakimi były. "Oczywiście, musiało mu się to podobać, inaczej nigdy by mi na to nie pozwolił", powiedział. Co niezwykłe u Michaela, naprędce sklecony wokal pozostał nietknięty i wykorzystany w ostatecznej wersji. Całkowita długość utworu na tym etapie wynosiła około półtorej minuty, a do wypełnienia pozostały jeszcze dwie duże luki w środku. Produkcja "Black or White" będzie później kontynuowana w innych studiach w Los Angeles.

Bottrell został również poproszony o pracę nad pomysłem, który Michael rozpoczął wcześniej z Mattem Forgerem, dotyczącym środowiska protest songiem, który ostatecznie stał się utworem „Earth Song”. „Pierwotnie ja zacząłem pracować z Michaelem nad "Earth Song", a potem Bill kontynuował pracę nad tym utworem i dalej go rozwijał, nagrywając inną wersję”, powiedział Forger. Nie wiem, czy użył mojej wersji jako punktu wyjścia, czy nie. Czasem Michael działał w taki sposób, przekazując innym osobom, żeby zorientować się, jak zinterpretują piosenkę. Jednak wiele elementów było dokładnie takich samych jak w mojej wersji, więc wydaje się, że przynajmniej ją przesłuchał”.

W czerwcu 1988 roku, Michael był w trasie koncertowej Bad Tour, kiedy w swoim pokoju hotelowym w Wiedniu przyszedł mu do głowy pomysł na "Earth Song". "Po prostu nagle spadł mi z nieba", wspominał. "Czułem tyle bólu i tyle cierpienia Ziemi znajdującej się w trudnym położeniu. Ta piosenka jest moją szansą, żeby ludzie usłyszeli głos tej planety".

Pierwotnie Michael wyobrażał sobie piosenkę w formie trylogii, poczynając od części orkiestry, następnie głównego utworu i kończąc na mówionym wierszu, który później został wydany jako "Planeta Ziemia". Chciał wyjątkowo mocnego basu, więc Bottrell sprowadził Guta Pratta, brytyjskiego basistę, który koncertował z Pink Floyd. "W zasadzie, to linię basu ukradłem z "Bad", ponieważ pomyślałem, że Michael by tego chciał, ale nie wiedziałem, dlaczego", przyznał Pratt. Andraé Crouch, który wcześniej pracował nad "Man in the Mirror", przyprowadził swój chór, żeby zaśpiewał w epickim finale piosenki. "Przybyli z najcudowniejszą aranżacją", powiedział Bottrell.

Bottrell pamięta początki jego współpracy z Michaelem nad inną piosenką, którą była paranoiczna i rozpaczliwa "Who Is It". "Piosenka ’Who Is It’ była pomysłem Michaela, przyniósł mi ją, zaśpiewał partie, a ja je opracowałem”, wspomina Bottrell. "Jednak nie robiłem tak wielu aranżacji, jak przy innych piosenkach". Bottrell zatrudnił sopranistkę, Lindę Harmon, do zaśpiewania głównej melodii, która została nagrana w jego własnym studiu w Pasadenie w Los Angeles. "Monkey Business" to kolejny znakomity utwór, który napisali razem. "Michael mówił, że coś takiego, jak to ["Monkey Business"] było czystą fikcją, tak naprawdę, elementem folkloru biednych mieszkańców południa, robiących sobie nawzajem psikusy”, wyjaśnił Bottrell.

Jesienią 1989 roku Michael i jego zespół rozpoczęli pracę nad kolejnym hymnem dotyczącym świadomości ekologicznej "Heal the World", który pierwotnie nosił tytuł "Feed the World". Michael został zainspirowany do napisania "Earth Song" i "Heal the World", ponieważ martwił się losem planety i globalnym ociepleniem. "Wiedziałem, że to nadchodzi, ale chciałbym, żeby [utwory] szybciej zainteresowały ludzi", powiedział. "To właśnie próbowałem zrobić z ‘Earth Song ‘, ‘Heal the World’, ‘We Are the World’, pisząc te piosenki, żeby otworzyć świadomość ludzi. Chciałbym, żeby ludzie wsłuchali się w każde słowo". Znana prymatolog [naukowiec zajmujący się badaniem ssaków naczelnych], dr Jane Goodall powiedziała, że Michael był także zainspirowany zagrożeniem szympansów. Goodall powiedziała, że Michael poprosił ją o taśmy zwierząt w stanie zagrożenia, ponieważ "chciał być zły i płakać", kiedy pisał.

Michael tworzył jednocześnie tekst i muzykę do utworu "Heal the World", co, podobnie jak zachowanie swojego pierwszego wokalu w "Black or White", było dla niego niezwykłym sposobem pracy. "Przy nagrywaniu ‘Heal the World’ byliśmy tylko my, Michael i ja grający na fortepianie i podczas tej jednej dwugodzinnej sesji powstała ta piosenka”, powiedział Brad Buxer. "Billy [Bottrell] był w pomieszczeniu kontrolnym nagrywając fortepian. Michael napisał piosenkę, a ja ją zrealizowałem. Cała piosenka została ukończona podczas tej jednej sesji".

W ramach swojej pracy nad dźwiękiem, Matt Forger został poproszony o pomoc w stworzeniu intro utworu. Michael chciał spontanicznego wstępu z udziałem dziecka mówiącego o stanie planety, więc Forger wyszedł, by nagrać "dzieci będące tylko dziećmi". Po nagraniu ponad stu młodych ludzi, Forger przeprowadził wywiad z Ashley Farell, córką przyjaciółki swojej żony. "Właśnie zacząłem zadawać jej pytania na temat planety, bez instruowania jej, a ona tak szczerze wypowiedziała te kwestie", wspomina Forger. "To było całkowicie spontaniczne i niewinne, ale po tym, jak zacząłem je edytować, żeby usunąć trochę momentów zawahania i jąkania się, Michael powiedział, że chce zostawić to tak, jak było. To było dokładnie to, czego chciał".

Kiedyś, gdy zapytano Michaela, które trzy piosenki wybrałby, gdyby mógł wykonywać tylko te do końca życia, "Heal the World" znalazła się na jego liście. "Chodzi o to, że są one [trzy utwory] bardzo melodyjne i jeśli niosą ze sobą wielkie ważne przesłanie, które jest w pewnym sensie nieśmiertelne, to mogą odnosić się do dowolnego czasu i przestrzeni", wyjaśnił.

Klawiszowiec, Michael Boddicker, który grał w "Heal the World", uważa, że piosenka wiele mówi o Michaelu. "Ona naprawdę odzwierciedlała jego niewinność, gdy chodziło o jego twórczość", powiedział.

Po kilku miesiącach pracy w Westlake, producent/ autor tekstów Bryan Loren, który miał wtedy tylko 23 lata, dołączył do zespołu i pracował w trzecim pomieszczeniu w studiu. Michaelowi podobała się praca Lorena podczas nagrywania albumu Shanice „Discovery” z 1987 roku i zaprosił go do udziału w sesjach.

To było po tym, jak utwory takie jak "Black or White" i "Heal the World" zostały opracowane, kiedy Michael zaczął interesować się pomysłem nagrania pełnego albumu z nowym materiałem, a nie pakietem największych hitów z zaledwie kilkoma nowymi utworami. Michael był niezdecydowany co do projektu „Dekady” i nie był pewny, które utwory należy umieścić na tym albumie, a minął już sierpniowy termin jego ukończenia. Nie podjęto jeszcze ostatecznej decyzji, Michael nadal tworzył i przez cały czas sprawdzał, jak się później czuł.


Na początku listopada odwiedził Michaela w studiu długoletni przyjaciel, Buz Kohan, który próbował namówić go, żeby wystąpił na koncercie gwiazd poświęconym 60-leciu pracy w showbiznesie Sammy’ego Davisa Jr. Kohan był współproducentem i autorem spektaklu, który miał być nagrany 13 listopada w Shrine Auditorium w Los Angeles. Kohan odwiedził go w studiu z producentem wykonawczym koncertu, Georgem Schlatterem.

"George obiecał sieci cztery wielkie gwiazdy, żeby rzeczywiście sprzedać im coś wyjątkowego, a jedną z nich był Michael", powiedział Kohan. "Nie sądzę, żebyśmy dyskutowali o tym, co będzie robił tej nocy, gdy odwiedzaliśmy go w studiu, ale Michael zobowiązał się dołożyć wszelkich starań, żeby pojawić się później i omówić to, co miał zrobić. W tym czasie Michael odczuwał ogromny ból po wypadku na planie reklamy Pepsi, kiedy zapaliły się jego włosy".

Kohan i Schlatter nie zdawali sobie sprawy z tego, jak bardzo Michael cierpi. "Zabrał nas do łazienki w studiu i poprosił, żebyśmy pomacali jego głowę", wspomina Kohan. "Powiedział mi, że odczuwał ciągły ból i był na środkach przeciwbólowych. Z tego powodu naprawdę nie wiedział, czy w ogóle będzie mógł wystąpić".

Kohan poszedł do domu i zaczął rozmyślać nad najłatwiejszym, najłagodniejszym sposobem zaspokojenia potrzeb Michaela i tych Sammy'ego Davisa i koncertu. "Nagle wpadła mi do głowy ta fraza, ‘Byłeś tam’”, powiedział Kohan. "Idealnie pasowało to do Sammy'ego i tego, co miało na myśli tak wielu młodych wykonawców, takich jak Michael, którym oszczędzono bólu i udręki, których doświadczył".

Utwór „You Were There" był pierwotnie tylko wierszem, ale z łatwością można go było przekształcić w tekst piosenki, jeśli by dodano muzykę. Wkrótce potem Kohan napisał list do Michaela, żeby opowiedzieć mu o tym utworze. "Napisałem Michaelowi: ‘Jeśli słowa uderzają w ciebie rezonansowym akordem, jeśli wyrażają to, co czujesz w stosunku do Sammy'ego i jeśli uważasz, że chciałbyś spędzić ze mną godzinę, podkładając pod tym melodię przed koncertem, zadzwoń do mnie’. Napisałem mu: ‘Jeśli czujesz, że chcesz tylko wypowiedzieć słowa bez ich śpiewania, mogę zaaranżować coś pięknego, żeby podkreślić twój głos’. Wiedząc, jak bardzo jest zajęty, wziąłem na siebie napisanie do tego wiersza melodii i zrobienie z niego piosenki”.

Około północy, w noc przed koncertem, Michael pojawił się w Shrine Auditorium. Razem z Kohanem udał się do sąsiedniej Shrine Exposition Hall, która była zupełnie pusta, z wyjątkiem fortepianu i jednego światła w odległym rogu. Producent, aranżer i wiele innych osób zaangażowanych w koncert stanęło na zewnątrz - aranżer musiałby do następnego ranka dokonać zapisu, gdyby Michael zgodził się na wykonanie utworu.

"Michael usiadł na ławce przy fortepianie, obok mnie", powiedział Kohan. "Nazywał mnie ‘Buzzie Wuzzie’. Zagrałem dla niego piosenkę na fortepianie, a Michael powiedział: ‘Buzzie, to jest piękne’. Siedzieliśmy tam przez chwilę i wprowadziliśmy kilka poprawek do linii melodycznej, zmieniliśmy kilka słów i akordów, ale Michael wciąż nie był pewien, czy będzie w stanie nauczyć się piosenki, czy zgodzić się na aranżację, ustawienie oświetlenia i czy fizycznie podoła jej wykonaniu. Powiedziałem więc Michaelowi: ‘Ten człowiek, czy jesteś tego świadomy, czy nie, zrobił dla ciebie tak wiele i jeśli przepuścisz ostatnią szansę, by mu podziękować, nigdy sobie tego nie wybaczysz’".

Michael powiedział Kohanowi, że rozumie i że spróbuje, więc przynajmniej producenci w końcu dostali jakieś zobowiązanie. Zaczęto wtedy przygotowywać wszystko do próby generalnej, która miała się odbyć za niecałe 12 godzin.

"Znałem Michaela ... był takim perfekcjonistą, spędzał dni i tygodnie na doskonaleniu występu lub piosenki", powiedział Kohan. "Jednak był tu, wchodził na scenę przed wielomilionową publicznością, żeby wykonać piosenkę, której nigdy wcześniej nie śpiewał, posiadającą oprawę orkiestry, którą usłyszał po raz pierwszy po południu przed koncertem. Było to kompletnie niezgodne z jego naturą, ale - ku jego wiecznej chwale - wprawił koła w ruch i wrócił do domu ze ścieżką dźwiękową fortepianu, którą nagrałem na mały magnetofon kasetowy, żeby nauczył się piosenki”.

Po popołudniowych próbach piosenki, Michael poszedł do swojej garderoby, żeby odpocząć i przygotować się do koncertu. Tego wieczoru wykonał "You Were There" pierwszy i jedyny raz, dołączając w uhonorowaniu Davisa do innych gwiazd, takich jak Clint Eastwood, Mike Tyson, Whitney Houston, Frank Sinatra, Dean Martin i Stevie Wonder. Hołd Michaela doprowadził do łez Davisa, który walczył z rakiem gardła. Gdy Michael skończył występ, podszedł do swojego idola i uściskał go serdecznie. "Michael był genialny, naturalny, przekonujący i emanujący wielką siłą," powiedział Kohan. "Więź została nawiązana, dług został spłacony i był to jeden z najbardziej pamiętnych momentów tej nocy, wypełnionej wyjątkowymi występami".


Pomiędzy listopadem 1989 a styczniem 1990 roku, Michael wraz z ekipą przeniósł się z Westlake do studia nagraniowego Record One, znajdującego się w Sherman Oaks, w San Fernando Valley. Mieli tu ekskluzywne warunki, dostęp do studia przez całą dobę, co kosztowało około 4000 dolarów dziennie. Matt Forger powiedział, że przeniesienie wynikało z harmonogramu pracy w studiu. W tym czasie, przez okrągły rok, potrzebowali dwóch pomieszczeń studyjnych w pełnym wymiarze godzin, ponieważ Michael był zainteresowany pomysłem nagrania pełnego albumu z nowym materiałem, zamiast wydania „Dekady”.

Bruce Swedien, który niedawno skończył pracę nad albumem Quincy'ego Jonesa „Back on the Block” i był już dostępny dla Michaela, dołączył do produkcji w Record One razem z inżynierem, Bradem Sundbergiem. Swedien, który aranżował płyty „Off the Wall”, „Thriller” i „Bad”, otrzymał od Michaela zadanie realizacji płyty, obok Billa Bottrella i Bryana Lorena. Nawiasem mówiąc, Michael odrzucił szansę napisania piosenki na album „Back on the Block”. "Poprosiłem Michaela, żeby na nim był", powiedział Quincy, "ale powiedział, że bał się to zrobić, ponieważ Walter Yetnikoff będzie na niego wściekły. Myślę jednak, że gdyby Michael naprawdę chciał być na płycie, byłoby dobrze".

Wkrótce po przeprowadzce do Record One, odwiedziła Michaela w studiu gwiazda amerykańskiego futbolu, Bo Jackson. "Pamiętam ten dzień," powiedział Matt Forger. "Pracowałem w pomieszczeniu kontrolnym w Studio B, a Michael przyprowadził Bo na spotkanie z nami. W bezpośrednim kontakcie był imponujący, bardzo umięśniony, czuło się jego sprawność fizyczną. Po zamienieniu kilku miłych słów kontynuowaliśmy naszą pracę. Jeszcze jeden dzień w studiu, nie wiedziałeś, co może się wydarzyć i kto może wpaść. To była świetna zabawa".

Rob Disner pracował w tym czasie w Record One, był szefem personelu. "Michael początkowo nie odzywał się zbytnio do mnie, aż pewnego dnia przybiegł z krzykiem, że w zaułku za studiem siedzi ‘włóczęga’, wspomina Disner. „Rzuciłem okiem, spodziewając się, że wyskoczy Charlie Chaplin, czy coś w tym stylu, ale na tylnych schodach siedział tylko jakiś bezdomny facet, popijając wyciągnięty z torby słodowy napój alkoholowy”.

Tymczasem pod koniec 1989 roku, magazyn ‘Forbes’ opublikował dochody Michaela. Szacuje się, że kampania ‘Bad’, jak również zyski z jego katalogów muzycznych, sprawiły, że Michael w latach 1987-1989 zarobił ponad 225 milionów dolarów, co uczyniło go najlepiej opłacanym artystą wszech czasów.

Gdy tylko zespół przeniósł się do Record One, a Bruce Swedien dołączył do produkcji, zaczęło się pojawiać wiele pomysłów na nowe piosenki. Jednak w marcu 1990 roku Michael wciąż nie był pewien, czy zrealizować projekt „Dekady” - teraz ze względu na jesień - czy nagrać zupełnie nowy album. "Nie jestem jeszcze pewien, czy wydam album z największymi przebojami, czy nowy album, to zależy od tego, jak się poczuję", powiedział dziennikarzowi, Adrianowi Grantowi, który odwiedził go w studiu.

W pierwszej połowie 1990 roku postępy w nowym projekcie Michaela szły żółwim tempem, a głównym tego czynnikiem była niepewność związana z jego formatem. Michael przeżywał także osobiste problemy. W kwietniu, z powodu powikłań związanych z ADIS, zmarł jego bliski przyjaciel, 18-letni Ryan White. Miesiąc później, zmarła też jego babcia, Martha Bridges, podobnie jak jeden z jego idoli, Sammy Davis Jr. 3 czerwca Michael został przyjęty do szpitala św. Jana w Los Angeles z bólami w klatce piersiowej, które, jak mówił jego rzecznik prasowy, Bob Jones, prawdopodobnie były spowodowane jego zmaganiami z problemami. Badania później wykazały, że bóle spowodowane były zapaleniem chrząstek żebrowych. Chociaż Michael został wypisany ze szpitala pięć dni później, choroba utrzymywała go z dala od studia przez kilka tygodni. Michael był także niezadowolony z kontraktu z CBS, który John Branca renegocjował przez wiele miesięcy.

W latach 1989 i 1990, Michael coraz bardziej ulegał wpływowi swojego bliskiego przyjaciela i biznesowego powiernika, potentata rozrywki, Davida Geffena. Po Bad Tour zwolnił swojego księgowego na rzecz kogoś, kto pracował dla Geffena, podobnie jak swojego menadżera, Franka DiLeo. Ostatecznie, latem 1990 roku, Michael zatrudnił następcę DiLeo. Nowy człowiek, Sandy Gallin, który przyszedł wraz ze swoim partnerem w interesach, Jimem Moreyem, był także współpracownikiem Geffena.

Gallin wspomina pierwszy raz, kiedy rozmawiał z Michaelem w Record One. "John Branca zadzwonił do mnie i zabrał mnie do studia, od razu zaiskrzyło między nami", powiedział Gallin. "Rozmawialiśmy o jego muzyce i o tym, gdzie mógł pójść ze sprzedawaniem płyt i koncertowaniem. Tej nocy rozmawialiśmy o tym, jak wielką gwiazdą może się stać i czuł, że nadajemy na tej samej fali. Michael, lepiej niż ktokolwiek inny, wiedział jak uwodzić ludzi, powiedział mi, jak bardzo mu się spodobałem i że dzięki mnie poczuł się dobrze na tym spotkaniu”. Michael zagrał Gallinowi coś ze swojej nowej muzyki, która powaliła go na kolana. "To było niewiarygodne, spektakularne, naprawdę byłem podekscytowany. On rzeczywiście był w tym czasie w swojej szczytowej formie”.

Jedyną rzeczą, o której nie rozmawiali, były filmy. "Nasza rozmowa dotyczyła głównie tego, że Michael nadal jest największym sprzedawcą płyt na świecie", powiedział Gallin. "On mógł sobie pomyśleć: ‘Sandy wyprodukował wiele programów telewizyjnych i będzie mógł wprowadzić mnie do branży filmowej’. Jednak nie rozmawialiśmy o tym później ". DiLeo uważał jednak, że była to ‘obietnica’ kariery filmowej pod kierownictwem Gallina, która doprowadziła do jego zwolnienia.

Doradzenie Michaelowi, żeby zastąpił DiLeo Gallinem, zostało uznane za część szerszego programu brania odwetu na swoim wrogu, Walterze Yetnikoffie, prezesie CBS, przez Geffena. Obaj byli dawniej bliskimi przyjaciółmi, ale ich relacje zepsuły się pod koniec lat osiemdziesiątych. Często kłócili się, gdy Geffen stał na czele swojej własnej, konkurencyjnej wytwórni płytowej, Geffen Records, ale Yetnikoff zaczął rozgrywać sprawy na innej płaszczyźnie.

"Był wkurzony na mnie z kilku powodów", wyjaśnił Yetnikoff. "W odpowiedzi na uporczywe naleganie na Michaela Jacksona, powiedziałem Geffenowi, że nie może użyć utworu Michaela [niepublikowanego ‘Come Together’ z sesji do ‘Bad’] do ścieżki dźwiękowej filmu "Days of Thunder" [Szybki jak błyskawica]. Podtrzymywałem krążącą historię, że chciałem, żeby David [który jest gejem], pokazał mojej dziewczynie, jak lepiej obciągać laskę. Krótko mówiąc, na każdym kroku okazywałem mu pogardę". Kolejnym złym posunięciem Yetnikoffa było stworzenie wroga z potężnego prawnika Geffena, Allena Grubmana. Yetnikoff powiedział, że traktował Grubmana, który także reprezentował wielu artystów CBS, "jak jełopa".

Yetnikoff powiedział, że rozjuszony Geffen ‘popłakał się z bezsilności’ po sprzedaży za 550 milionów dolarów swojej wytwórni MCA Records w marcu 1990 roku (choć nadal będzie ją prowadzić do 1995 roku). Jednym ze sposobów zaszkodzenia Yetnikoffowi byłoby obrócenie się przeciwko niemu jego najcenniejszego nabytku, Michaela Jacksona. Sprawienie, żeby Michael chciał opuścić wytwórnię, mogłoby zaalarmować nowych japońskich kierowników. Chociaż Michael zawsze miał dobre relacje z Yetnikoffem, słuchał uważnie Geffena, ponieważ patrzył na niego jak na ojca i podziwiał go jako niezwykle wpływowego potentata biznesowego.

Geffen omówił z Michaelem jego związek z CBS, przekonując go, że wytwórnia zarabiała więcej na jego albumach i filmach, niż on sam. Geffen powiedział, że jednym z możliwych powodów, dla których nie miał najlepszego kontraktu na nagrywanie, było to, że John Branca był w bliskich relacjach z Yetnikoffem, podobnie jak Frank DiLeo. "Słusznie lub nie, Michael najwyraźniej był niezadowolony - a przynajmniej zaniepokojony - sposobem, w jaki Branca radził sobie z renegocjacją", powiedział Los Angeles Times ‘kierownik najwyższego szczebla’. "Wydawało mu się, że potrzebuje kogoś, kto nie był tak blisko związany z CBS, jak Branca". Michael zaczynał też coraz bardziej niepokoić się, że Branca reprezentuje innych artystów, takich jak The Rolling Stones.

Rzekomy plan Geffena zadziałał, ponieważ Michael był tak zirytowany, że zaczął myśleć o całkowitym opuszczeniu CBS i przejściu do Geffen/MCA Records, jako możliwym miejscu docelowym. Jednak Michael nie mógł tak po prostu odejść, ponieważ wciąż był prawnie winien CBS cztery kolejne albumy i wytwórnia będzie mogła złożyć pozew o odszkodowanie, jeśli nie dotrzyma umowy.

Michael powiedział CBS, że nie dostarczy swojego nowego albumu, dopóki jego kontrakt nie zostanie poprawiony i uważał że rozwiązaniem jest zwolnienie Branca i zatrudnienie nowego pełnomocnika, który zapewni lepszą ofertę. Przekonany, że była to właściwa decyzja, Michael odprawił Brancę latem 1990 roku, po dziesięciu niezwykle udanych latach wspólnej pracy. Ku przerażeniu Yetnikoffa, Michael zastąpił go trzyosobowym zespołem, w tym Bertem Fieldsem do spraw sądowych, a do negocjacji swojego nowego kontraktu płytowego ... Allenem Grubmanem.

Grubman zaczął układać kontrakt, który Yetnikoff uznał za ‘oburzający’, ale Michael odmówił dostarczenia albumu, dopóki wytwórnia nie wyrazi na niego zgody. Do japońskiego kierownictwa dotarła wiadomość, że Michael jest niezadowolony, a powodem jest Yetnikoff. Dla Yetnikoffa był to początek końca. Michael przeniósł swoją lojalność na Geffena, a relacje Yetnikoffa z innymi artystami CBS - w tym z Brucem Springsteenem - również się psuły, jego pozycja jako prezesa CBS była wyjątkowo trudna do obrony. Straciwszy poparcie swoich kluczowych artystów, a także mając na uwadze jego ekscentryczne zachowanie, niepokojące również kadrę kierowniczą, we wrześniu 1990 roku, po 15 latach sprawowania władzy, Yetnikoff został zwolniony. Zastąpił go dotychczasowy wiceprezes, Tommy Mottola.

Yetnikoff uważa, że to Geffen wpłynął na Michaela, by zwolnił DiLeo i Brancę, dwóch bliskich sojuszników Yetnikoffa i zastąpił ich swoimi wspólnikami, próbując obrócić Michaela przeciwko niemu. Jeden z nowych adwokatów Michaela, Bert Fields, przyznaje, że to Geffen przyprowadził go do Michaela. Być może to wymowne, że partner prawny Branca, Kenneth Ziffren, również zerwał więzy z Geffenem i jego firmą po odejściu Branca. Geffen powiedział jednak, że Michael podjął decyzje kierując się własnymi, najlepiej pojętymi interesami. "Michael zmienił prawników, ponieważ chciał", powiedział. "Czuł, że John Branca jest zbyt blisko Waltera". Zaprzeczył również, że stał za zamachem stanu, który doprowadził do zwolnienia Yetnikoffa. "Ludzie chcą mnie w to wrobić, ponieważ mają więcej wspólnego z tym wszystkim, niż ja", powiedział Geffen. "Sam palnął sobie w łeb. Nikt z nas nie miał z tym nic wspólnego".


Latem 1990 roku, Michael postanowił odłożyć na półkę projekt „Dekady” na korzyść albumu z nowym materiałem, ze względu na lawinę pomysłów na piosenki. "Michael po prostu nie interesował się starym materiałem, chciał nadal tworzyć", powiedział Matt Forger. "Mieliśmy zbyt wiele nowych pomysłów". Mówiono także, że David Geffen wpłynął na tę decyzję. Zaplanowano wydanie albumu na styczeń 1991 roku.

Po powrocie do zdrowia Michael wznowił pracę w studiu. Po rozpoczęciu pracy nad "Black or White", "Earth Song", "Who Is It" i "Monkey Business" w Westlake, Michael i Bill Bottrell opracowali więcej pomysłów na piosenki w Record One. Bottrell oferował Michaelowi coś, czego nie oferowali inni producenci. "Poza tym, byłem czymś, czego on [Michael] nie posiadał", powiedział Bottrell. "Byłem rockmanem, a także wiejskim chłopakiem, nikt inny nim nie był".

Ze względu na "Beat It" i "Dirty Diana", które pojawiły się na dwóch ostatnich albumach, Michael chciał napisać kolejną piosenkę "z rockową nutą". Pomysł na "Give In to Me", hard rockową balladę, powstał, gdy Bottrell pewnego dnia grał melodię na gitarze w studiu. Michaelowi bardzo się spodobało to, co usłyszał i dodał muzykę, zanim obaj wykonali koncert na żywo z Bottrellem grającym na gitarze i śpiewającym Michaelem.

Michael dodał tekst, a gitarzysta Guns'N'Roses, Slash, został zaproszony do nagrania utworu, jako gość specjalny. "On [Michael] przysłał mi taśmę z piosenką, która miała tylko jakieś wolne uderzenia w struny gitary", wspomina Slash. "Zadzwoniłem do niego i zaśpiewałem przez telefon, co chciałem zrobić. Wszedłem w zasadzie [do studia] i zacząłem grać - to było to. To było naprawdę coś spontanicznego. Michael chciał tylko tego, co było w moim stylu. Po prostu chciał, żebym to zrobił. Bez presji. Był naprawdę zgrany ze mną".

Utwór "Give In to Me" pierwotnie został opracowany raczej jako utwór taneczny niż hard rock, z rytmem perkusyjnym zaprogramowanym do grania, podczas gdy Michael śpiewał, a Bottrell grał na gitarze elektrycznej. Piosenka ewoluowała i skończyła jako rockowy utwór, ale Bottrell żałuje zmiany jej pierwotnej koncepcji. "Posunęliśmy się z tą piosenką za daleko", powiedział. "To ja się poczułem niepewnie i zacząłem układać warstwy. W końcu on (Michael) wprowadził Slasha, dodał mnóstwo gitar i piosenka została zmieniona, moim zdaniem, nie na lepsze. I to nie miało nic wspólnego ze Slashem, ale z racji produkcji, która w to weszła".

To było w Record One, gdzie Michael i Bottrell wypełniali też dwie duże luki, które wciąż istniały w środku "Black or White". Michael wpadł na pomysł ciężkiej sekcji gitarowej, a Bottrell zasugerował, żeby wstawili rap.

Michael śpiewał riff do partii ciężkiej gitary Bottrella, który następnie zatrudnił swojego przyjaciela, Tima Pierce'a, ponieważ nie potrafił grać na takich gitarach. "Tim nagrał kilka pięknych kawałków z Les Paulem i wielkim Marshallem, grając akordy, które nucił mi Michael - to dość nietypowe podejście", powiedział Bottrell. "Ludzie zatrudnią gitarzystę i powiedzą: ‘Oto akord. Chcę, żeby to brzmiało mniej więcej tak’, a gitarzysta będzie musiał wymyślić tę partię. Jednak Michael nuci każdy rytm, nutę lub akord i potrafi to zrobić bardzo dobrze. Opisuje dźwięk, jaki będzie miało to nagranie, śpiewając go ... i mówimy tutaj o gitarach heavy metalowych!"

Pierce nagrał swoje partie do "Black or White" w Record One w jeden dzień, a także zagrał w "Give In to Me". "Najpierw nagraliśmy mostek do ‘Black or White’, Michael był przy tym”, wspomina Pierce. "Chciał mieć heavy metalową partię gitarową i dokładnie taką zagrałem. Po skończeniu tej części, nagrałem później moją partię do ‘Give In to Me’. Byliśmy tylko Bill i ja ... Michaela wtedy nie było. Michael był naprawdę miły i uprzejmy, patrzył mi w oczy za każdym razem, gdy rozmawialiśmy. Podobało mi się to. Wyglądał też doskonale, jak prawdziwa supergwiazda. Z pewnością był czternastolatkiem zapakowanym w trzydziestoletnie ciało”.

Jedyną częścią do nagrania był teraz rap do "Black or White". "Cały czas powtarzałem Michaelowi, że musimy mieć rap, a on proponował raperów, takich jak LL Cool J, którzy brali udział w nagraniach innych piosenek”, powiedział Bottrell. "Nie miałem jakoś do nich dojścia przy ‘Black or White’, było coraz później, a ja chciałem skończyć tę piosenkę. Pewnego dnia więc, sam napisałem rap - obudziłem się rano i przed pierwszą filiżanką kawy zacząłem zapisywać to, co słyszałem, ponieważ od około ośmiu miesięcy chodziła mi po głowie ta piosenka. Stało się moją obsesją spróbowanie zapełnienia tej ostatniej luki".

Chociaż Bottrell nie był fanem białego rapu, wykonał go sam i następnego dnia zagrał go Michaelowi. "On na to: ‘Ohhh, podoba mi się to, Bill, kocham to. Tak to powinno być'. Powtarzałem: ‘Nie, musimy mieć prawdziwego rapera’, ale jak tylko usłyszał moje wykonanie, zaangażował się w to i nie rozważał posłużenia się kimś innym. Pogodziłem się z tym. Naprawdę nie mogłem powiedzieć, czy to brzmi dobrze, ale po wydaniu płyty odniosłem wrażenie, że ludzie zaakceptowali to, jako prawdziwy rap". W napisach na płycie, raper nazywa się LTB. "LTB było skrótem od ‘MC Leave It to Beaver’ [„Leave It to Beaver” - amerykański sitcom z końca lat 50-tych, w którym główny bohater ciągle robił z siebie głupka i wszystko psuł] - oczywiste odniesienie do mojego dziedzictwa kulturowego”, wyjaśnił Bottrell. „Wnioski wyciągnięte - nigdy nie żartuj z napisów".

Matt Forger pomógł zaprojektować intro w "Black or White", ze Slashem grającym na gitarze i Bottrellem grającym rolę taty. Młody aktor, Andres McKenzie, został zaangażowany do zagrania roli syna. Wielu uważało, że był to głos gwiazdy filmu „Sam w domu”, Macaulaya Culkina, chociaż był zaangażowany dopiero do kręcenia teledysku.

Michael, ku rozczarowaniu Slasha, nie był obecny na sesji nagraniowej. Sam Bottrell był sfrustrowany tym, że według napisów, Slash gra główną partię gitarową w całym utworze. Slash grał tylko w ‘intro’, podczas gdy Bottrell grał w całej piosence. "Byłem sfrustrowany napisami na albumie przy "Black or White", przyznał Bottrell. "Ze względu na sposób, w jaki je opracowano, większość ludzi myślała, że Slash gra na gitarze w tym utworze. Pech dla mojej spuścizny”.

Jesienią 1990 roku, Michael wpadł na pomysł wykorzystania utworu muzycznego, który dwa lata wcześniej Bottrell stworzył z piosenki "Streetwalker". Utwór Bottrella nie miał tytułu, melodii, ani słów, ale Michael słuchał go wiele razy i pewnego dnia wymyślił melodię.

Piosenka o drapieżnej kochance, została zatytuowana "Dangerous". Kilka sekund przed tym, jak Michael zamierzał nagrać w studiu wokale na demo, spróbował przesunąć prowizoryczną ścianę kabiny, którą miał za sobą, ale nogi okazały się niestabilne i ściana spadła prosto na jego głowę. "Wszystkie światła były wyłączone, a tuż przed tym, jak zacząłem śpiewać - myślę, że miała siedem stóp wysokości - ta ogromna ściana spadła mi na głowę i wydała z siebie głośny dźwięk", wspomina Michael. "Bolało, ale nie zdawałem sobie sprawy, jak bardzo mnie to zraniło, dopóki następnego dnia nie miałem zawrotów głowy. Nawet się to nagrało, jeśli odtwarza się demo z naszej pracy nad "Dangerous", słychać to na taśmach".

Po tym incydencie Michael kontynuował nagrywanie przez ponad godzinę. Kiedy skończył sesję inżynier Brad Sundberg zadzwonił do lekarza, który poradził mu, żeby Michael został przebadany pod kątem wstrząsu mózgu, więc Sundberg zabrał go do szpitala.

Chociaż Bottrell w ciągu najbliżych miesięcy wciąż poprawiał utwór, Michael nadal nie był z tego całkowicie zadowolony.

W 1990 roku, Michael współpracował również z Brucem Swedienem nad kilkoma nowymi utworami. Większość z nich została napisana przez Michaela, a ich współproducentem był Swedien. Sprowadzili muzyków z dawnego ‘A-Team’ - Michaela Boddickera, Davida Paicha, Steve’ego Porcaro, Grega Phillinganesa, Paulinho Da Costę i Jerry’ego Heya, a także nowicjusza, Brada Buxera.

Pomysł na "Jam" - który pierwotnie nosił tytuł „Time Marches On" - pochodził od Swediena i jego partnera w projektach muzycznych, Rene Moore’a, muzyka z Los Angeles. "Pod koniec lat osiemdziesiątych zaczęliśmy eksperymentować z niezwykle energetycznymi ścieżkami bębnowymi i rytmami", powiedział Swedien. "Pracowaliśmy nad jednym z tych pomysłów do wykorzystania na solowym albumie Rene dla Motown Records". Jako elementów rytmu, Swedien używał nawet dzwoneczków do końskiej uprzęży z farmy dziadka w Minnesocie. "Po jakimś czasie zdaliśmy sobie sprawę, że mieliśmy prawdziwie zabójczy rytm, a piosenka naprawdę zaczęła się kształtować. Pracowaliśmy w domowym studio Rene i pewnego popołudnia obaj spojrzeliśmy na siebie i powiedzieliśmy: "Łał! To jest naprawdę świetne, może lepiej zagramy to Michaelowi". Następnego dnia Rene przyszedł ze mną do studia, zapytałem Michaela, czy możemy zagrać dla niego utwór, a on powiedział: "Oczywiście, zadzwoń do mnie, kiedy będziesz gotowy".

Kilka godzin później weszli do studia. "Michael wszedł do pomieszczenia kontrolnego ze swoim kumplem, Emmanuelem Lewisem", wspomina Swedien. "Grałem utwór naprawdę głośno, a Emmanuel i Michael tańczyli po całym pokoju. Pokochał tę koncepcję".

Kolejny utwór, który współtworzył Swedien, nosił tytuł "Gone Too Soon". W kwietniu 1990 roku, bliski przyjaciel Michaela, Ryan White zmarł z powodu komplikacji związanych z AIDS. Michael wcześniej rozmawiał o tej przyjaźni z innym bliskim przyjacielem, Buzem Kohanem i wyznał, że chciał złożyć jakiś szczególny hołd White’owi, żeby uczcić jego życie.

Po usłyszeniu o śmierci White'a, przyjaciel Kohana, archiwista i filmowiec Paul Seurrat, nagrał materiał z Michaelem i White'em na kasetę wideo, z odtwarzanym w materiale filmowym utworem „Gone Too Soon”, napisanym przez Kohana i Larry’ego Grossmana, w interpretacji Dionne Warwick. "Paul był mi winien przysługę, ponieważ przedstawiłem go Michaelowi przed laty i stał się jego ‘człowiekiem’ do zbierania materiałów do projektów, nagrywania i gromadzenia telewizyjnych występów Michaela i ogólnie mówiąc, ‘kustoszem archiwum’ również jego prywatnego materiału", powiedział Kohan.

"Gone Too Soon" to piosenka, którą Kohan i Grossman napisali w 1983 roku, dla specjalnego programu telewizyjnego "Here's Television Entertainment", w którym honorowano artystów występujących w dawnych czasach w różnych programach telewizyjnych. Dionne Warwick zaśpiewała ją w programie jako hołd złożony tym, którzy odeszli, a gdy Michael zobaczył program, natychmiast zadzwonił do Kohana. "Powiedział mi, że bardzo mu się podobał program, zwłaszcza piosenka ’Gone Too Soon’ i zamierzał ją kiedyś nagrać", wspomina Kohan. "Podziękowałem mu, ale znając dobrze Michaela, nie przywiązywałem zbytniej wagi do pomysłu, że kiedykolwiek to zrobi".

Przeskakując do 1990 roku - Michael zadzwonił do Kohana jeszcze raz po otrzymaniu taśmy od Seurrata. "Powiedział, że oglądał wideo, że je uwielbia, a ‘Gone Too Soon’ będzie jego hołdem złożonym Ryanowi", powiedział Kohan. "Jedyna rzecz, powiedział, że nigdy nie nagrywał coverów, więc zapytał mnie, czy ktoś inny kiedykolwiek nagrał tę piosenkę. Powiedziałem mu, że kiedy Dionne Warwick śpiewała tę piosenkę w 1983 roku, powiedziała: ‘Kocham ją, chcę ją nagrać’, ale nigdy tego nie zrobiła. Inni wykonawcy, w tym Patti LaBelle i Donna Summer, również śpiewali to na imprezach charytatywnych i mówili, że zdecydowanie chcieli ją nagrać, ale też nigdy tego nie zrobili".

Kohan powiedział mu, że nikt nigdy tego nie nagrał, a jego nacja ma słowo "bashert"[w języku jidysz – przeznaczenie]. "Słowo to znaczy: ‘Tak miało być’, powiedział Kohan. "Powiedziałem mu: ‘Michael, ta piosenka czekała na ciebie, była przeznaczona tobie’, a on się z tym zgodził. Napisałem inne piosenki dla Michaela i z nim, które nigdy nie doczekały się ostatecznego montażu, więc byłem nieufny, kiedy powiedział, że ta będzie na przygotowywanym albumie. Wiedział, że bywałem wcześniej rozczarowany i zapewniał mnie, że tak jak obiecał, ta będzie na albumie".

Inne utwory, które współtworzył Swedien to epickie "Will You Be There", czyli kolejna piosenka, którą Michael napisał na swoim "Giving Tree" w Neverland, oraz "Keep the Faith", która traktuje o pokonywaniu barier. Na samym końcu utworu "Will You Be There", który ma prawie osiem minut, Michael wykonuje część mówioną słowami, które później będą miały o wiele głębsze znaczenie, niż kiedy je napisał. Piosenka "Keep the Faith" została napisana przez twórców utworu "Man in the Mirror", Glena Ballarda i Siedah Garrett. Garrett powiedziała, że Michael został dopisany jako współautor tekstu "Keep the Faith", gdy wprowadził zmiany, które stały się "integralną częścią" gotowego produktu. "Uczciwość wymagała włączenia go jako współautora piosenki", powiedziała.

Kiedy młody producent, Bryan Loren rozpoczął współpracę z Michaelem, miał nadzieję powrócić do "naturalnego" nastroju „Off the Wall” i „Thrillera”. Nagrali razem ponad 20 piosenek, w tym "Men in Black", "Superfly Sister", "Verdict", "Call it Off", "Truth on Youth", "Stay", "Fever", "Serious Effect", "To Satisfy You", "Work That Body", " She Got It" i "Seven Digits". "Niestety, wielu z nich nigdy nie skończyliśmy," powiedział Loren. "Jednak kiedy nagrywaliśmy wokale, nie główne partie, ale chórki, słuchanie tego człowieka było zawsze przyjemnością. Jego głos był faktycznie wyjątkowy. Naprawdę czysty dźwięk i wspaniała intonacja".

Para stworzyła także utwór "Do the Bartman" na album ‘The Simpsons Sing the Blues’, wydany w grudniu 1990 roku w Geffen Records, po tym, jak David Geffen wpadł na pomysł, żeby nagrać album oparty na hitowym serialu animowanym. Loren napisał piosenkę, a Michael wymyślił tytuł. Był wykonywany przez aktorkę, Nancy Cartwright, która użyczała głosu Bartowi Simpsonowi i trafił na szczyt listy przebojów w Wielkiej Brytanii, choć nigdy nie został wydany w Stanach Zjednoczonych.

Michael i Loren spędzali razem dużo czasu poza studiem, producent był stałym gościem zarówno w Neverland, jak i w kryjówce Michaela w Century City. "Pamiętam, że jechałem kiedyś autostradą 101 z kryjówki do studia, Michael siedział na siedzeniu pasażera", wspomina Loren. "W pewnym momencie mężczyzna jadący po stronie pasażera mojego samochodu spojrzał przez okno na Mike'a, jego kręcone włosy i fedorę na wyciągnięcie ręki. Spojrzał z niedowierzaniem po raz drugi i wzruszył ramionami, jakby chciał powiedzieć: ‘Nie, nie może być’. To było zabawne".

Loren pamięta również czas zabawy w studiu. "Nadal mam fedorę, którą pewnego dnia w studiu zdjąłem mu z głowy, kiedy denerwująco grzebał w talerzu z moim jedzeniem. Sprawiłem, że odskoczył, ponieważ miał ‘wystylizowane włosy’.

Pod koniec 1990 roku, Michael pracował nad nową muzyką od 18 miesięcy, ale nadal nie był zadowolony z brzmienia części materiału. Do uzupełnienia tego, co dotąd nagrał, szukał czegoś bardziej nowoczesnego, czegoś z "ogniem" i "siłą napędową". Jak to ujął Bruce Swedien, pragnieniem Michaela było"zaprezentowanie czegoś typowo ulicznego, z czym młodzi ludzie będą mogli się utożsamiać". Michael zidentyfikował innego młodego producenta, Teddy'ego Rileya, jako człowieka, który byłby w stanie wnieść takie brzmienie do projektu.

Autor tłumaczenia: kato

Masz uwagi do tekstu? Podoba Ci się tłumaczenie? A może zauważyłeś błąd? Napisz!

Please leave following field blank:


23/11/17 23:14 Michaelina
wyśmienicie się to czyta, dziękuję Kato <3

19/11/17 17:10 ♥ Jolanta ♥
"You were there" -wymyślenie interpretacji, piosenki na parę godzin przed wykonaniem jej przed swoim idolem przyniosło wyśmienity efekt... to perła nad perełkami , niezapomniane chwile...... Dzięki tłumaczeniu takich tekstów wiemy coraz wiecej o pracy Michaela.... ...Szacunek...kato... <3

18/11/17 00:54 gość
Bardzo dziękuję za tłumaczenie . Mega interesujące ..Czytałam to kiedyś translatorem ,rozumiejąc mniej lub bardziej ..Nic nie zastąpi jednak tłumaczenia z prawdziwego zdarzenia .Jeszcze raz dziękuję ...